پرۆسەی هەڵبژاردن بۆ خولی شەشەمی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، بە کەمترین کەموکووڕی و بە سەرکەوتوویی کۆتایی هات، دەرئەنجامەکەشی بۆ خەڵکی کوردستان بە شێوەیەکی گشتی باش بوو، چونکە هەموو لایەک ئەسپی خۆی تاودا و بەرهەمی ماندوبوون و شەونخونی خۆی چنییەوە!
گەلی کوردستان خول لە دوای خولی هەڵبژاردن، لەسەر ئاستی عیراق و هەرێمی کوردستان، زیاتر ئاشنای ئەم شێوە خەباتە دەبێت و بەشێوەیەکی گشتی دەنگدەر نرخی بەشداربوونی لەم پرۆسە دیموکراسییەدا زیاتر دەزانێت، دەشزانێت دەنگ بە کام کاندید، یان لایەنە بدات، کە داکۆکی لە داخوازییەکانی گەل و نیشتمان دەکات.
کە چوومە سەر سندوقی دەنگدان، دەنگی خۆم بدەم و ویژدانی خۆم ئاسوودە بکەم، راستەوخۆ وێنەی خەمبار و دەنگی پڕ حەسرەتی مامۆستا حیکمەت هندی-م هاتە بەر چاو و گوێ، کە دەیوت: بۆ وا لەم شارە دەکەن؟ ساڵی 1996 مامۆستا حیکمەت هندی کارگێڕی کۆمیتەی زانکۆ و پەیمانگەکانی مەڵبەندی سلێمانی بوو، منیش لێپرسراوی مەڵبەند بووم، حیکمەت هندی ساڵی 1946 لە گەڕەکی چوارباخ لە سلێمانی لەدایکبووە، ئەم هونەرمەندە بەڕێزە پیاوێکی نیشتمانپەروەر و بە هەڵوێستە، هەست ناسک، قسە خۆش و بەسۆزە، لە رووی شێوەشەوە ناوشان پان، مەچەک ئەستوور، ئەسمەر و برۆ ئەستوور و قایم وەک داربەڕوو وایە. منیش لەگەڵ دانانی کاغەزی دەنگدانەکەم لەناو جیهازەکە لە دڵی خۆمدا وتم: ئومێدەوارم ئەمجارە یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان دوای سەرکەوتن و وەدەستهێنانی متمانەی خەڵک، چاکسازیی راستەقینە بکات و خەڵکی شیاو لە شوێنی شیاو دابنێت، فەرمانگە خۆجێییەکانی سلێمانی و دەوروبەری چاکتر بکات و بە (D-D-T)ی مێشولە، نەخۆشی گەندەڵی لەناو ببات و رەحمەت و ئارامی و ئاوەدانی بەسەر ئەم شارە و سەرتاسەری هەرێمی کوردستاندا ببارێنێت. سەرەڕای کۆسپ و بەربەستەکان کە بێگومان کەم نەبوون، بەڵام یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان توانی رابەرایەتی بەڕێوەچوونی هەڵبژاردنێکی تەندروست بکات و متمانەی بەشێکی بەرچاویش لە خەڵکی کوردستان بە دەستبهێنێت و پارێزگاریی لە سەرمایە دیموکراسییەکەی بکات و سەرکەوتنێکی رێژەیی بە دەستبهێنێت.
بە هیممەتی هەمووان، یەکێتی لە پرۆسەی هەڵبژاردندا سەرکەوتنێکی سەربەرزانەی بەدەستهێنا و بوو بە خاوەن سەنگێک کە بتوانێت رۆڵی باشی خۆی لە پرۆسەی سیاسیی و حوکمڕانی عیراقدا ببینێت
پاراستنی سەرکەوتن
بەندە بەبێ خواردنەوەی شەرابی (بەهەشت)، بە سەرکەوتنی ئەمجارەی پرۆسەکە و یەکێتی مەستبووم و لە دنیای خەیاڵ و ئەندیشەی خۆمدا ژیام، وەک پەپوولە لەناو گوڵزاری دەستکەوتەکانی یەکێتیدا لەم گوڵ بۆ ئەو گوڵ فڕیم! وەک جاری جاران ئامۆژگارییەکانی خاتوو بەهیە مەعروفی دڵشکاو و تەواری بەرزەفڕی یەکێتیی ژنانی کوردستان هاتنەوە یادم، ئەمجارە ئامۆژگارییەکەی جیاواز بوو، سەرەتا پیرۆزبایی کرد و فەرمووی: توخوا ئەم سەرکەوتنە گەورەیە بپارێزن، رەنج و ماندوبوونی پێشمەرگە و رێکخستن و جەماوەری یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بەفیڕۆ نەدەن، بیکەن بە مایەی یەکڕیزیی ناوماڵی کورد و چارەسەرکردنی کێشەکانی نێوان هەرێم و ناوەند بەپێی دەستوور. هەوڵی جددیی بدەن لەپێناو چارەسەری کێشەکانی هەرێم، بەتایبەتی کێشەی دارایی کە سەرچاوەی گشت کێشەکانی ترە، چونکە کاتێک باری دارایی خراپ دەبێت کۆمەڵێک دیاردەی ترسناک لەگەڵ خۆی دەهێنێت، وەک زۆربوونی تاوان و تەڵاق، فراوانبوونی بێزاریی و بێمتمانەیی و کۆچکردنی گەنجان بۆ دەرەوەی وڵات، فراوانبوونی نەخۆشیی دەروونی و ژینگەی بێڕەوشتی و لادان.
رەوانشاد ست بەهیە مەعروف ساڵی 1924 لە سلێمانی لەدایکبووە، لە سەرەتای لاوێتییەوە تێکەڵی خەباتی سیاسی بووە و سونبولێکی دیاری ناو بزووتنەوەی ژنانی کوردستان بووە، ساڵی 1995 بە خزمەتی گەیشتم، وەک نەنکم هاجەر، جێی رێز و خۆشەویستیم بوو. ماوەیەک لێپرسراوی بەشی مەکتەبی رێکخراوە دیموکراتییەکانی یەکێتی بووم لەمبەری زێی بچووک، یەکێتیی ژنانی کوردستان پێش ئەوکاتە سەر بە مەکتەبی رێکخراوە دیموکراتییەکانی یەکێتی نەبوو، رەوانشاد مام جەلال خۆی سەرپەرشتی دەکرد، بەڵام هەم مام جەلال و هەم یەکێتیی ژنان پێیان باش بوو، ئیتر بەندە سەرپەرشتییان بکەم. بەڕاستی ئەو رۆژگارە سەردەمی زێڕینی یەکێتیی ژنان بوو، ژمارەیەک تەوار شانیان دابووە ژێر باری کاری رێکخراوەیی و مەدەنی لە گۆڕەپانی سیاسیدا، خۆشحاڵم ئەو خەباتە تائێستاش درێژەی هەیە.
دەستخستنە سەر کەموکووڕییەکان
پێش کۆتایی بە راشکاوی، بە کورتی و پوختی دەڵێم: پیرۆزە سەرکەوتنی پرۆسەی هەڵبژاردن لە گەلانی عیراقی فیدراڵ و هەرێمی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، بە هیممەتی هەمووان، یەکێتی لەم پرۆسەیەدا سەرکەوتنێکی سەربەرزانەی بەدەستهێنا و بوو بە خاوەن سەنگێک کە بتوانێت رۆڵی باشی خۆی لە پرۆسەی سیاسیی و حوکمڕانی عیراقدا ببینێت، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا گرنگە پێش هەموو شتێک هەڵسەنگاندنی زانستی بۆ پرۆسەی هەڵبژاردنەکە بکات و دەستبخاتە سەر هەڵە و کەموکووڕییەکان، بۆئەوەی دووبارە نەبنەوە، چونکە شێوەی خەباتی دیموکراسی و مەدەنی و پەرلەمانی بۆتە شێوەی سەرەکی خەباتی سیاسی لە وڵاتدا، هەروەها دەبێت باش و قووڵ لە یاسای (سانت لیگۆ) و هونەری پرۆسەی هەڵبژاردن تێبگەین، کە بەهۆی نەزانین، یان حیساب بۆ نەکردن بۆ وردەکارییەکانی ئەم یاسایە،  ئەمجارە هەڵە و زەرەری دیار و بە ئازارمان بەرکەوت، سەرەڕای سەرکەوتنەکەمان، بەڵام دەمانتوانی دەستکەوتی باشترمان هەبێت.
بێگومان هاوسەنگیی پەرلەمانی لە سەرتاسەری عیراقی فیدراڵدا گۆڕاوە، هێزی پەرلەمانیی نوێ هاتوونەتە مەیدان و مۆزایکی هێزی پێکهاتە و لایەنەکان وەک جاران نەماوە، پێویستە دوای نەمانی تای هەڵبژاردن، بزانین چۆن مامەڵە لەگەڵ ئەم بارودۆخە نوێیەدا دەکەین و بشزانین لەگەڵ کێ هاوپەیمانی دەکەین، ئەمەش لەپێناو مسۆگەرکردنی مافی رەوای گەل و پاراستن و بەهێزکردنی هەرێمەکەماندا.