بەرایی
لە 19ی ئۆکتۆبەری 2025، دۆناڵد ترەمپ، مارك ساڤایای وەك نێردەی تایبەتی ئەمریکا لە عیراق دەستنیشان كرد، ئەویش وەك ئامرازێکی نوێ بۆ سیاسەتی ناوخۆیی و دیپلۆماسیی نێودەوڵەتیی ئەمریكا، لە هەمانكاتدا وەکو وەفایەك بۆ ئەو هاوەڵەی كە لە ویلایەتی میشیگان، دەنگێکی بێ وێنەی عەرەب و کۆمەڵگە مەسیحییە کۆنەکانی میزۆپۆتامیای بۆ ترەمپ لە هەڵبژاردنەكاندا بەدەستهێنا بوو. 
ساڤایا لە بنچینەدا خەڵكی تەلکیفە، لە تەمەنی 16 ساڵیدا وەك زۆرێك لە کلدانییەکانی عیراق چوونەتە ویلایەتی میشیگان، کە ژمارەیان 121.000 کەس دەبێت و گەورەترین کۆمەڵگەی کلدانیی دەرەوەی عیراقیان پێكهێناوە، ساڤایا لە ساڵی 2018 و  2019 دا لقێكی هاوبەشی کۆمپانیای Future Grow Solutions و کۆمپلێکسێکی کۆمپانیای Charter Steel و زنجیرە فرۆشگەكانی کانەبیسی Leaf and Bud دامەزراند، ناو و ناوبانگێكی بێوێنەی پێدا، بەم پێیە دانانی ساڤایا وەك سەرمایەدارێك پرسیارگەلێك دەربارەی داهاتووی پەیوەندییەکانی عیراق- ئەمریکا و کاریگەریی لەسەر هاوسەنگیی هێز لە ناوچەکە دەوروژێنێت.
فەلسەفەی کارکردن و پەیوەندی لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ
ساڤایا و ترەمپ دوو سەرمایەدارن، کە جیهان لە چوارچێوەی مامەڵەی دارایی و بەرژەوەندیی، فشار و ئەنجامی راستەوخۆدا دەبینن، تێگەیشتنە قووڵەکەی ساڤایا لە زمانی ترەمپ پێودانگێكە لە بازرگانی، دانوستاندن و بردنەوە، هەربۆیە ساڤایا لە حوزەرانی 2020 دا، 10 هەزار دۆلاری بە کەمپینی سەرۆکایەتی ترەمپ بەخشی، ئەم كۆمەكە لە ساتی خۆیدا پەیوەندییەكانی بردە قۆناغێكی باش و پەیامێكی دڵسۆزانەی پێگەیاند، لە ئەیلولی 2025 دا، ساڤایا رۆڵێکی نێوەندگیری بۆ ئازادکردنی ئێلیزابێس تسورکۆڤ گێڕا، كە لێکۆڵەرێکی روسی- ئیسرائیلی بوو بۆ ماوەی 903 رۆژ لەلایەن حزبوڵڵاوە لە بەغداد رفێنرابوو، لەبەرامبەر ئەم هەوڵەدا، ترەمپ ستایشی كرد و وتی: «ساڤایا بۆ پێشخستنی بەرژەوەندییەکانی گەلی ئەمریکا یارمەتیدەر دەبێت»، بەو واتایەی ساڤایا ئەندامێکی متمانەپێکراوی ترەمپە، بەهەمان جیهانبینی سەرۆك مامەڵە دەكات.
ئاڵنگارییەكی نوێ لە عیراق 
ساڤایا ئەمریکییەکی بە رەچەڵەك عیراقی، كە ئەزموونی كاروباری سیاسیی و حكومی نییە، هێمایەكە كە واشنتۆن دۆخی سیاسیی عیراق لە بارێكی نائاسایی دەبینێت و پێویستی بە دۆستێكی متمانەپێكراو و بەرژەوەندیخوازە، كە پەیوەندییەكی ئاشكرای لەگەڵ سیاسییەكانی عیراقدا هەبێت، لەم سۆنگەیەوە سەرۆك وەزیرانی عیراق محەمەد شیاع سودانی، دانانی ساڤایای بە هەنگاوێکی گرنگ لە قەڵەمدا، بە تایبەت كە بە رەچەڵەك عیراقییە.
 توێژەری بەریتانی ئەلێکس وارکس، پێیوایە، بڕیارەکە کاریگەريی سیاسی لەسەر بارودۆخی عیراق دەبێت، باوەڕی وایە کە دانانەکە بە هاوبەشی خودی سەرۆك وەزیران بووە، تا  لە پشتگیریكردنی بۆ خولی دووەمی هەڵبژاردن هاوكاری بێت، هاوكات سەرۆکایەتیی هەرێمی کوردستانیش، هاتنی ساڤایای بە گرنگییەكی ستراتیژیی بۆ عیراق و هەرێمی کوردستان و پێشخستنی بەرژەوەندیی هاوبەش و رێكخستنی دۆخی سەقامگیریی و جێگیری ناوچەکە ناساند. ئانۆ عەبدۆکا، سیاسەتمەدارێکی عیراقی وای دەبینێت کە ساڤایا بۆ پاراستنی مافی پێكهاتە جیاوازەکانی عیراق كاردەكات، ئەمەش نیشاندەری هیوایەکە کە ساڤایا، وەك خۆی سەر بە کەمینەیەکە و تێگەیشتنێکی تایبەتی لە کێشەی کەمینەکان لە عيراقدا هەیە.
دانانی ساڤایا بۆ؟
دانانی ساڤایا هاوكات بوو لەگەڵ گۆڕانكارییەكانی ئەمریكا لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، بە تایبەتی ئاگربەستی غەززە، زیاتر لەوە لە کۆنفرانسی ئاشتی شەرم ئەلشەيخ لە میسر، ترەمپ ئاماژەی بە سامانی نەوتی بێشوماری عیراق کرد و سەرۆکایەتییەکانی بە خراپ بەكارهێنان و ئیدارەدانی دۆسییەی وزە تاوانبار كرد، فەلاح ئەلمەشاڵ، شیکەرەوەی سیاسی عیراقی، بڕیاری دانانی نێردەیەکی تایبەت نەك باڵیۆزێك بە (سەرسوڕهێنەر) و (نائاسایی) وەسفکرد و ئەو پرسیارەی خستەڕوو كە ئایا دۆناڵد ترەمپ، پلانێكی نائاسایی بۆ عیراق داڕشتووە؟ ئەم مشتومڕەش بەرئەنجامی وتارە نەخوازراوەكەی دۆناڵت ترەمپ بوو، كاتێك لە بەردەم سەرۆك وەزیران هێمای بۆ ئەوەكرد، كە (عیراق وڵاتێکی پڕ لە نەوتە، بەڵام نازانێت چی لەگەڵ ئەو سامانەدا بکات)، ئەم وتەیە لە روواڵەتدا كورت و لە ناوەڕۆكدا سەرنجڕاکێش بوو، هێمایەك بوو بۆ گەڕانەوەی لە ناكاو بە ویستی ئەمریكییەكان، هاوكات نیشاندەری ئەوەیە، کە بەشێکی سەرەکی لە ئەرکەكانی ساڤایا بە دۆسییەی وزەوە پەیوەندیدارە.
ساڤایا لە چوارچێوەی بیركردنەوەیەكی كۆمیرشیاڵی و هاوبەشێتی لەگەڵ سەرۆكەكەیدا، كار بۆ رێبازی (بازرگانی- دەوڵەت) دەكات، وەك ئامرازێكی سەرەکی بۆ مامەڵەكردن لەگەڵ دۆسییەی عیراق، بەم پێیە رێبازەکە لەسەر بنچینەی ئامانجە ئابووریی و بازرگانییەكان دادەڕێژرێن، هەربۆیە بە پێی پاشخانی کاری بازرگانی و پەیوەندیی لەگەڵ ترەمپدا، چاوەڕوان دەکرێت ساڤایا رێبازی (دیلمەیکینگ) بەکاربهێنێت، کە دروستكردنی پەیوەندیی ئابووری و بەكارهێنانی وزەیە وەك ئامرازێك بۆ پێشخستنی پەیوەندییەكان، لەم چوارچێوەیەدا، ساڤایا تەماشای پرۆژەی سەربەخۆیی وزەی عیراق دەکات، بۆ کەمکردنەوەی پشتبەستن بە گاز و کارەبای ئێران، بەپێی ئامارە نێودەوڵەتییەکان، عيراق خاوەنی 145 ملیار بەرمیل یەدەگ و دڵنیاکراوی نەوتە، کە نزیکەی %8ی یەدەگی جیهانە، لە ساڵی 2024 دا، عيراق نزیکەی 4,3 ملیۆن بەرمیل نەوتی لە رۆژێکدا بەرهەمهێنا، بەڵام هێشتا پێویستی بە 10 ملیار دۆلارە بۆ هاوردەکردنی %40ی پێداویستی کارەبا لە ئێران.
مایکڵ سولیڤان، شرۆڤەکاری سیاسی، ئەم بۆچوونە پشتڕاستدەكاتەوە و پێیوایە، ترەمپ نایەوێت عیراق پشتگیریی ئێران بکات بە هاوردەی کارەبا یان گاز، ئەم گۆڕانكارییە ئامانجی هەرە نزیكی جڵەوكردنی پەیوەندییەكانی عیراقە بە ئێرانەوە، بەتایبەت لە داینامیكییەتی نەوت و وزە و پشتیوانیكردنی كۆمپانیا ئەمریكییەكان و هەوڵدان بۆ بەرفراوانکردنی رۆڵ و پێدانی دەرفەتی نوێ، هاوكات پشتگیرییكردن لە پرۆژەی گازی سروشتی، بەتایبەت كە عيراق خاوەنی 3.5 تریلیۆن مەتری سێجا یەدەگی گازی سروشتییە، هەربۆیە دەشێت ساڤایا پاڵپشتی پرۆژەکانی کۆکردنەوە و بەکارهێنانی گاز بکات.
 پەیڕەوكردنی ئەم رێبازە کاریگەریی لەسەر تێڕوانینی ئەمریكا و جێبەجێكردنی پلانێكی ستراتیژی نوێ بۆ دۆسییەی وزە لە عیراق دەبێت، کە رەنگە هەوڵی ساڤایا بۆ پاڵپشتی گرێبەست و کۆمپانیا ئەمریکییەکانی بواری وزە لەم قۆناغەدا گرنگ و جێی سەرنج بێت، بەتایبەت پشتگیریی وەبەرهێنانی خۆرئاوا لە عیراقێكی نوێدا.
لەم روانگەیەوە، دانانی ساڤایا نەك تەنها وەك جێگۆڕکێیەکی دیپلۆماسی لێکدەدرێتەوە، بەڵکو نیشانەیەکی روونە لە رێبازێکی نوێی ئەمریکا، کە ئامانجی گەڕانەوەی سەروەریی عیراقە لە ژێر چاودێریی خۆیدا، هاوكات دژ بە گەندەڵیی سیستماتیك و بەرەنگاربوونەوەی کاریگەری میلیشیا بەهێزەکانە، هەروەها لە روانگەی داینامیكییەتی ناوخۆیی عیراق، دانانەکە دۆخێكی دوولایەنەیە و ئاكامی دەرفەت و ململانێ دەخولقێنێت، چونكە كاركردنی ساڤایا لەگەڵ بابەتەكانی وەك پشتگیری- سەروەریی، دژە- گەندەڵی و دژە-میلیشیا لەم وێستگە سیاسییەدا هەنگاوێكی سەرنجڕاكێشە، لەكاتێكدا ئێران و پرۆکسییە ناوچەییەکانی، دانانی ساڤایا وەك پەیامێكی هەڕەشەئامێز لە هەوڵەکانی ئەمریکا بۆ پاشگەزبوونەوەیان لە گریمانەی رێككەوتن دەبینن، بەپێچەوانەوە، وڵاتانی كەنداو پێشوازییەكی ئەرێنی لە ساڤایا دەكەن و وەك نیشانەی پابەندبوونی ئەمریکا بۆ بەرەنگاربوونەوەی پانتایی ئێران لە ناوچەكەدا تەماشای دەكەن.
پەیوەندی لەگەڵ کورد 
كاریگەریی دانانی ساڤایا بۆ كورد رەنگە دەرفەتێکی ستراتیژی و بایەخداربێت، بەتایبەت بۆ نوێکردنەوەی پەیوەندییەکانیان لەگەڵ واشنتۆن و بەدەستهێنانی پشتیوانیی زیاتر بۆ دانوستاندن لە بەرامبەر بەغدادا، پێشوازیی ئاشکرا و پڕ لە ئومێدی سەرۆكایەتی هەرێمی كوردستان لە دانانی ساڤایا، لە ململانێیەكی سەخت و پڕ گیروگرفت لە پەیوەندییەكانی هەولێر و بەغداد، دەربڕینێکی روونە لە هیواکانی کورد لە ئایندەدا، لەم قۆناغەدا دەشێت ساڤایا، چەند هەنگاوێكی كردەیی دەربارەی هەرێمی كوردستان هەبێت، لەوانە: (پاڵپشتیکردنی مافە ئابووری و سیاسییەکانی هەرێمی کوردستان لە چوارچێوەی عيراقی یەکگرتوودا، هاوکاری نێوان کۆمپانیا ئەمریکییەکان و هەرێمی کوردستان لە بواری وزەدا، پەرەپێدانی پێگەی کەمینە ئەتنیکی و ئاینییەکان و چارەسەرکردنی ناکۆکییەکانی نێوان هەولێر و بەغداد).
کێشە و گرفتە چاوەڕوانکراوەکان
ساڤایا لە جێبەجێكردنی پلانە ستراتیژییەكانیدا رووبەڕووی چەندین ئاڵنگاریی دەبێتەوە، کەمیی ئەزموونی دیپلۆماسی، پرسیار لەسەر توانای سیاسی لە دۆخێكی ئاڵۆز و پڕ گیروگرفتی عیراق دروست دەكات، هەروەها بەرەنگاربوونەوەی گروپە پشتیوانیكراوەكانی ئێران كە دەشێت هەوڵبدەن رێگری لە هەوڵەکانی بکەن، دواتر پەیوەندیی بەرژوەندیخوازانەی لەگەڵ ئیسرائیل، هەوێنی دروستبوونی زنجیرە تەنگژەیەكی دژوارن، ئەمە وێڕای گەندەڵی سیستماتیك لە ناوخۆی عیراقدا، كە بەپێی ئامارە راستێندراوەكان Transparency International، ناوچەیەكی نموونەییە لە گەندەڵیی و بەهەدەردان.
لە کۆتاییدا، ئەزموونەکەی ساڤایا، نەك تەنها دەبێتە تاقیکردنەوەیەك بۆ توانای نێردەیەکی نائاسایی، بەڵکو تاقیکردنەوەیەکە بۆ سەرکەوتنی رێبازی (ترەمپیزم) لە ناوچەیەکی ئاڵۆز و پڕ لە ململانێی وەك عيراق، داهاتوو ئەم ئاڵنگارییە روون دەكاتەوە، كە ئایا ئەم رێبازە نوێیە دەتوانێت ئامانجەكانی دەستکەوێت؟ یان رووبەڕووی کێشە و دۆخە واقیعییەكەی عيراق دەبێتەوە.