بە سەرنجدان لە كەمترین توێژینەوەی زانستی، دەردەكەوێت كە كەلەپوری فەلسەفەی سیاسی، لە سەردەمی كلاسیكیی یۆنانەوە، لانیكەم لە ئەفڵاتۆن و ئەرستۆوە،‌ كە دەكاتە سێ چوار سەدە پێش زایین، تا دەگاتە سەر بیری هاوچەرخی مرۆڤایەتی، كۆنسێپتێك بەدیناكرێت كە بانگەواز بۆ سیاسەتكردن بكات لەسەر بنەمای پەرچەكرداری پەتی، یان كەللەڕەقی. خۆ ئەگەر لە پراكتیكی سیاسی و لە ئەزموونی گەلاندا، هەندێجار، ئەو بنەمایانە بە زەقی بەدەربكەون، ئەوا زۆرجار ئەم رەفتارە سیاسییە پەیوەندیی بە بڕیار و راسپاردەی دامەزراوەییانەوە نییە، بەڵكو پەیوەستە بە مەیلی تایبەتی و زۆرجاریش تاكڕەویی ئیمپراتۆرەكان، پاشاكان، رابەر و سەركردە و بڕیاربەدەستانەوە، نەك نەریتێكی سیاسیی چەسپیوو.
خودی چەمكی پەرچەكردار Reaction، بە پلەی یەكەم، چەمكێكی سایكۆلۆژییە، واتە تایبەتە بە لایەنی دەروونیی مرۆڤەكان و دنیای تاكەوە‌، لەڕووی كۆمەڵایەتیشەوە بریتییە لە رێكەوتی یەكانگیربوونی سایكۆلۆژیی تاكەكانی گروپێك، ئەویش لە هەموو بابەت و كاتێكدا نا، بەڵكو لە هەندێ پرس و دۆزی دیاریكراودا.
بە مانایەكی تر، زۆرجار پەرچەكدار دابەش دەبێت بەسەر سێ رەهەنددا و لە یەكێك لەم سێ رەهەندە دەرناچێت: یان ئەوەتا پارچەكردارە لە فۆرمێكی سۆزداریدا، واتە زادەی ترسە، یان تووڕەیی، یان دڵخۆشی، یاخود پەرچەكردارە لە فۆرمێكی رەفتاریدا، واتە هەڵهاتنە، یان رووبەڕووبوونەوەیە، یان خۆلادان. یاخود پەرچەكردارە لە فۆرمێكی مەعریفیدا، واتە لەئەنجامی بیركردنەوەیە‌، یان شیكاری، یان قەواوەتكردن‌. هەڵبەتە ئەم رەهەندەی پەرچەكردار، بۆ ئەوەی پاساوی هەبێت و قبووڵ بكرێت، هەمیشە پێویستی بە ئارگیۆمێنت و لۆژیك و ئەو شتە هەیە كە فەیلەسوفی ئەڵمانی یۆرگن هابرماس (1929-2026ز) پێیدەڵێت: كردەی پەیوەندیخواز  Communicative Action، واتە ئەو كردەیەی كە بەندە بە دیالۆگی نێوان جیاوازەكانەوە و ئامانجیشی گەیشتنە بە لێكگەیشتن و پشتیش بە ئارگیۆمێنت و قایلكردن دەبەستێت، كە هەموو ئەمانەش، لەكۆتاییدا، چەمكی پەرچەكردار دەگۆڕن و دەیكەن بە كردەیەكی عەقڵانیی كۆمەنیكەیشنكار.
واتە، لە هەموو دۆخێكدا، پەرچەكردار، زیاتر وابەستەی لایەنی دەروونیی تاكەكانە، بۆیە زۆرجار لەڕووی كۆمەڵایەتییەوە هەرس ناكرێت و بە هەڵوێستێكی نێگەتیڤ لێی دەڕوانرێت، بە دیاریكراویش كاتێك كە پەرچەكردار لەسەر بنەمایەكی عەقڵی نییە، واتە بەبێ بیركردنەوەیە، یان لە ئەنجامی تووڕەیی و سۆزداریی زیاد لە پێویستە، یان زادەی قەزاوەتكردنێكی خێرایە‌، یان ئەوەتا بكەری پەرچەكردار خاڵییە لە تێڕوانین بۆ تاك و كۆمەڵگە و جیهان و تەنها رەفتاری ئەوانیتر دەستنیشانی هەڵچوونەكانی دەكەن.
لەلایەكی تر، پەرچەكردار، لەناو كایەی سیاسەتدا، زۆرجار، هەڵوێستێكی ناعەقڵانییە، چونكە لە سیاسەتدا هیچ كردەیەك، بەبێ پرۆسەی عەقڵانیكردن  Rationalization، روونادات. ئەگەر هەر دەوڵەت و قەوارەیەكی سیاسی هەبن و بە نەریتی كاری دامەزراوەیی Institutional Work بەڕێوەبچن، ئەوا پەرچەكردار بۆ دوا سنوور كۆنترۆڵ دەكرێت، ناهێڵرێت سایكۆلۆژیای تاك، لە هەر پێگەیەكی رەسمی و سیاسیدا بێت، تێكەڵ بە بڕیارە سیاسی و ستراتیژییەكان ببێت كە پەیوەندییان بە چارەنووسی وڵات و بەرژەوەندییەكانی و ئاسایش و ئارامییەوە هەیە. لەبری پەنابۆبردنیشی، زۆرجار كردەی جیاواز و دەستپێشخەریی نوێ دەهێنرێتە‌ كایەوە، بۆ ئەوەی لە بەهای پەرچەكردار كەمبكرێتەوە‌.
لەبەرامبەردا، چەمكی بەرژەوەندی Interest دەبێتە ئەڵتەرناتیڤ. بەرژەوەندی؛ لەبیری فەلسەفیی دێریندا گرێدراو نییە بە بەرژەوەندیی تاكەوە، تا ترس لەوە هەبێت بەپێی سایكۆلۆژیا و ویستی تاك بەڕێوەبچێت، بەرژەوەندی؛ راستەوخۆ پەیوەندیی بە چاكەی گشتییەوە Common Good هەیە، واتە ئەوەی كە بە قازانجی هەموو تاكەكانی كۆمەڵگە دەشكێتەوە، نەك تاكێك یان گروپێكی دیاریكراو. راستە تۆماس هۆبز و جۆن لۆك لەبیری مۆدێرنی رۆژئاواییدا، بەرژەوەندیی گرێدەدەنەوە بە سروشتی مرۆڤەوە و دەركەوتنی بەرژەوەندیی تاكیش تیایدا بەهۆكاری دروستبوونی ململانێ دەزانن، بەڵام هەر خۆیان بیرمان دەخەنەوە دەوڵەت، كە بریتییە لە هێزێكی گەورەی رێكخستنی سیاسەت و كۆمەڵگە، دێت و ئەو بەرژەوەندییە تاكگەراییانە رێكدەخات و ناهێڵێت ئاسایش و سەقامگیری بشێوێنن. دانایی لە داهێنانی دەوڵەت-یشدا وەك كایەیەكی سەنتراڵی هەڵسوڕانی سیاسی هەر لەمەدایە: چۆن بەرژەوەندی، لە چەمكێكی تاكگەرا و بەرتەسكەوە، دەگۆڕێت بۆ چەمكێك كە یەكسان بێت بە فەزیڵەت و دادگەری بۆ هەمووان.
هەموو ئەو نزیككارییە فكری و تیۆریانەمان لێرەدا بۆ ئەوەیە، زۆر بەسادەیی بڵێین‌: پێویستە ململانێی نێوان (ی.ن.ك) و(پ.د.ك) لە رەفتاری پەرچەكردارانە بەدووربخرێت. ململانێكە ببەسترێتەوە بە چاكەی گشتییەوە. چاكەی گشتی لەم قۆناغەدا ئەوە نییە كە تاكڕەویی سیاسی لە كوردستاندا بەردەوام بێت، كۆنترۆڵی هەموو دامەزراوەكانی هەرێم بكرێت لەلایەن هێزێكی سیاسییەوە و هەموو پەرەسەندنێكیش تەنها بەپێی سیناریۆكانی ئەو بێت. ئەمە، دوورونزیك، كردەیەكی كۆمەنیكەیشنكار نییە، بەڵكو پەرچەكردارێكە كە هەم زادەی ترسە لە كەمبوونەوەی پێگە، یان هەڵاتنە لە چارەسەری ناكۆكییەكان. هەڵبەتە هەر بەهۆی ئەمانەشەوە، ئەمڕۆ دەبینین نە پەرلەمانێكی كارامان هەیە، نە توانیومانە كابینەی نوێی حكومەتیش پێكبهێنین، ئەم واقعە سیاسییەش هیچ پەیوەندییەكی بە چاكەی گشتییەوە نییە.