بەکــــــارهێنانی ســـەکۆکــــــانی میدیای نوێ و هەموو بژاردەکانی بەردەمی لە بزووتنەوەی سیاسی و حزبایەتیشدا دەبێتە دیاردەی سەردەم و وێستگەیەکی نوێ لە رەوتی ئاوێتەبوونی رۆژنامەوانی و میدیا لە کایەی چالاکی حزبی و خەباتی سیاسیدا. بۆ هەموو حزبەکانی دونیا بەتایبەتی بۆ حزبەکانی کوردستانەکەی خۆمان کە حزبی بە هەموو جۆرەکانییەوە پێویستە.
هەمیشە ئازادی و دیموکراسی مەیدانی پێکگەیشتنی حزبایەتی بووە لەگەڵ میدیا بەگشتی. هەردووکیان پێویستییان بەم ئازادییە وەک پرەنسیب و  بەم دیموکراسییەش وەک شێوازی پەیڕەوکردن لە کۆڕی سیاسەت و ململانێکاندا هەیە.
بانگەوازی حزبەکان بۆ سەربەستییە گشتییەکان، بەسەربەستی رۆژنامەوانییەوە، سەرلەوحەی داخوازییەکان بوو لە سیستمی سیاسی و پرۆسەی کرانەوەی سیاسی و کۆمەڵایەتیش لە وڵاتدا. ئەمە داخوازی پێ لەسەر داگیراو بووە لە رژێمە دیکتاتۆرەکان و لە داگیرکەرانیش.
دەرفەتدان بە ئازادی رۆژنامەوانی یانی دەرفەتدان بە حزبەکانیش کە رۆژنامەی خۆیان و بڵاڤۆکی سیاسی و فیکرییان هەبێت و پیادەکردنی سەربەستییە سیاسییەکانیش سەرەتا لە سەکۆی رۆژنامەکانەوە دەستی پێدەکرد. ئێمە باسی دەورانێک دەکەین کە قەدیمە، وەختێک بزووتنەوە سیاسییەکان لەناو وڵاتدا هەر دەرەقەتی رۆژنامە و چاپەمەنی دەرکردن دەهاتن، پەخشی رادیۆ و تەلەفزیۆن تەنها لە توانای دەوڵەتدا بوو کە مەگەر بە دیموکراسی و ئاڵوگۆڕی دەسەڵات، یان لە قۆناغی کرانەوەی کورت و کاتیدا، رێی بۆ حزبەکان خۆش بکردبایە لە سەکۆی رادیۆ و تەلەفزیۆنی رەسمییەوە راوبۆچونێک بڵێن. بۆیە دەستەواژە باو و بەکارهاتووەکە (سەربەستییە رۆژنامەوانییەکان) بووە نەک سەرپەرشتییە میدیاییەکان.
 لەو دەورانی رۆژنامەی ئامانجداری حزبی و بەگشتی لە قۆناغی زێڕینی رۆژنامەی کاغەزیدا رۆژنامەکانی حزبی وەکو (خەبات و کوردستان و نور) زۆرجار وەکو هەر کارێکی حەریفانە قازانجی ماددی و وەبەرهێنانیان هەبوو، چ لەبەر ناوەرۆکی بە پێزیان و چ لەبەر خۆشەویستی کوردایەتی و دیموکراتی و کەمێکیش بەهۆی قازانجی ئاگاداری و ریکلامەوە، بەجۆرێک ئەم رۆژنامانە دەبوونە سەرچاوەی داهات و دارایی بۆ حزب لەجێی ئەوەی ببنە مایەی بارگرانی دارایی بەسەر حزبەوە وەکو ئێستا باوە و ناسراوە. 
لە بەرامبەردا رادیۆ بۆ ئەوکاتە دەبووە دەسکەلای تەبلیغاتی خۆماڵی حزبەکان کە لە کاتی شۆڕش و پانتایی رزگارکراوی وڵاتدا بوونایە، یان لە مەنفا و نهێنی نوزەی شۆڕشگێڕانە کە بەسەر شەپۆلی سانسۆر و (هانی هانیدا) تێدەپەڕین، وەک لە نموونەی شۆڕشەکانی کوردستاندا، کە دەبوایە ئیرسال و رادار لە تەشویش بپارێزن و تەئمینی بکەن و جێگەی رادیۆش لە بۆردومانی رۆژانەی فرۆکەی دوژمن بشارنەوە.
بەو حاڵەشەوە حزبەکان لەناو وڵاتی قۆناغی کرانەوەی سیاسیدا، یان لە کۆڕی خەباتی نهێنی و شۆڕشگێڕیدا، زیاتر ئارەزوویان لە بڵاوکراوە  و چاپەمەنی بوو (لە رۆژنامە و گۆڤار، نامیلکە و نوشتە و تەنانەت وەکو زەمانی ئۆپۆزسیۆنی قاجاری و پەهلەوی ئیرانی کە شەونامە هەبوو)، چونکە ئەگەرچی رادیۆ فراوانتر پەخشی دەگیشتە میللەت، بەڵام بڵاوکراوە زیاتر دەرفەتی شەرح و شرۆڤەی دەدا کە ئەمە بۆ مەحکەمکردنی خەبات و قەناعەتپێکردنی سیاسی و فیکری باشتر جێی دەگرت و دڵنیاتر دەستەبژێری حەریفی تێکۆشانی هان دەدا و دایدەمەزراندن. لەم کایەدا شۆڕشی نوێ، بەتایبەتی، پێشکەوتووترین بووە، بەجۆرێک مام جەلال لە پیلانی رزگاریی سەرەتای شۆڕشدا بۆ دەستپێک گەرەکی بوو فیرقەی دیعایەی موسەلەح (تیپی پڕوپاگەندەی چەکدار) دابنرێت، کە ئیشی ئەم تیپە چەکدارانە تەقە و نەبەردی چەکدارانە نەبوو، بەڵکو هەر ئەوە بوو نامیلکە و بڵاوکراوەکانی حزب و شۆڕش لە دێهات و ئاوایی و نزیکی شارەکاندا بڵاو بکەنەوە و بە پاسەوانی چەکی پێشمەرگە، بیر و باوەڕی یەکێتی و شۆڕشەکەی بەناو جەماوەردا پەخش بێت، تا ئەو زەمانەی کە دوایی شۆڕش بووە خاوەن ناوچەی ئازادکراوی خۆی، چاپخانە و ناوەندی چاپی هەموو تەرزە بڵاوکراوەیەکی: هەواڵی و فیکری و سیاسی و ئەدەبی شۆڕشگێڕی و فەرهەنگیشی پێکهێنا کە لەپاڵ رادیۆی دەنگی گەلی کوردستان(ئێزگەکە) رۆڵی یەکلاکەرەوە و چۆنایەتی هەبوو.

فەزای کەناڵی ئاسمانی
دەورانی سەتەلایت پێش دەورانی سایت و پێگەی ئەلیکترۆنی کەوت. حزبە دەسەڵاتدارەکان توانیان  مینبەری ئاسمانی دەوڵەت بەکاربێنن و خۆشیان بە گوێرەی یاساکانی وڵات مینبەری شادۆ (سێبەر) دابنێن، کە بە ناڕاستەوخۆ پەیام و بەهاکانیان بگەیەنێتە خەڵکی وڵات. حزبە دەستڕۆیشتووەکانی پارەداریش کە ئۆپۆزسیۆن بوون، بەڵام توانای دارایی و بەرەیی زۆریان هەبوو، دەیانتوانی لە دەرەوەی وڵاتەوە پەخشی سەتەلایتیان تا ناو ماڵی هەموو هاووڵاتیان، بە یار و نەیاریانەوە، بنێرن. بێگومان بەڕەچاوکردنی ئەوەی ئەگەر وڵات سەحن و پەخشی سەتەلایتی قەدەغە نەکردبێت.
 لەگەڵ پەیدابوونی پێگە ئەلکترۆنییەکان  ئابڵوقەی میدیایی سەر حزبەکانی هەموو دونیا بە قاچاخ و قانونییەوە، بە دیموکراتی ئۆپۆزسیۆن و (تیرۆریستی راونراوە)وە کۆتایی هات، بەڵام گوشار و لۆدی هەمەچەشن و کەینوبەینی ئەلکترۆنی و فلتەری سیاسی و ئەمنی دەوڵەتەکان بەرامبەر حزب و ئۆپۆسزیۆنە نەیارەکانیان، بە چەشنی تەشویش و (هانی هانی) سەردەمی رادیۆکانی شۆڕش، دەیتوانی ئەم شەپۆلێ بیر و باوەڕەی مینبەرە ئەلکترۆنییەکان سنووردار بکات. هەروەها لەگەڵ ئەم چانسە پێشکەوتووەی تەکنۆلۆژیای راگەیاندن، لە رێی ئەنتەرنێت و پێگە ئەلکترۆنییەکان و (دەستەخوشکەکانی وەکو بلۆکی نووسین، ماسنجەر و پاڵتاک) حزب و دامەزراوە سیاسییەکان کە پێویست و تامەزرۆی بەکارهێنانی ئەم سەکۆیانە بوون، دەیانزانی هێشتا هەموو جەماوەری بە ئامانجگیراو دەرک و پەیان بەم دەرفەتە میدیاییە نەبردبوو، یاخود توانای بەکارهێنانیان نەبوو، کۆمپیوتەر و کەرەستەکانی مەشقی تاکەسی بۆ بەکارهێنانی چانسی ئینتەرنێتی خاو و خلیچکی وڵاتە هەژارەکانی دونیای سێ زۆر بەربڵاو نەبوو. راستە گەشەکردنەکە خێرا بوو، لێ کەلتور و فێربوونەکەی دژوار و خنەخنی بوو، تاوەکو شۆرشی رەقەمی و بازدانە گەورەکەی سۆشیال میدیا و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانی ناوی میدیای نوێی لێنرا، هەموو شتێکی بردە قۆناغێکی نوێوە. هەم کۆمپانیاکانی پرۆفیشناڵ زۆر بوون و هەم گوژمەی توانای تۆڕەکان زۆر بەهێزتر بوون، کە ئارەزووی بەکارهێنانی زۆر و زۆرتر دەکرد.

بازدانە گەورەکە
پەیدابوونی میدیای نوێ و سەکۆ جیاوازەکانی کە هەروا زیاتر دەبن و پەرەدەستێنن بەجۆرێک هەمیشە لە ژماردنیاندا ناچارین ئاماژەی (....هتد) بکەین، چونکە جۆری دیکە لەڕێ دەبن و بەڕێوەن ئەمە ئەگەرچی لە رەوتی پەیدابوونی تەکنۆلۆژیای میدیاییدا بەشێکە لە مێژووی گەشەی میدیا و ئامرازەکانی. بەڵام لە چەند سەرێکەوە لەچاو مەودا و پانتایی نێوان ئامرازەکانی جاران، هەم گۆڕانکاری رادیکالی کرد و هەمیش بە فراوانتربوونی بوارەکانی خزمەت و خستنەگەڕی کارێکی کرد، وەک دابڕان و (قەتیعە) بێت لەنێوان میدیای کلاسیکی حەریفانە و میدیای نوێ کە لە زۆر بواردا هاوبەشێتی جەماوەری وەرگری (بیسەر، گوێگر و خوێنەر) وا فراوانکرد، جەماوەر هەر تەنها بەشدار نەبن لە سەکۆکانی میدیا، وەک ئەوەی لە قۆناغی زێرینی دیموکراتیزەکردنی کلاسیکی میدیای کلاسیکدا بەرجەستەکرا، بەڵکو جگە لە بەشداریی  کورت و کەم (وەکو بینەر و گوێگر و خوێنەری بەشدار، واتا وەکو میوانی بەڕێز) خۆشیان ببنە بەرهەمهێنی سەکۆی میدیایی و شمەکی میدیایی و بگرە تەنانەت بەرهەمەکانی میدیای کلاسیکی بۆ خۆیان تەوزیف بکەن و بەپێی ئاتەج و پێویستی خۆیان بەکاری بێنن و بیخەنەگەڕ. وەک ئەوەی بەرهەمێکی میدیای کلاسیکی کەت و کەرت بکەن، ناونیشانی تری لێبنێن و لەگەڵ کەرەستە و بەرهەمی تردا، بۆ ئامانجی تر، بیگونجێنن و پێکبێنن کە مەرج نییە ئەم ئامانجانە هەمیشە خراپ بن و بۆ چەواشەکاری و شێواوی بێت، بەڵکو لەوانەشە بۆ تەوزیف و (یەکێتی بابەت) و پێکەوەگونجان بن، واتا بۆ کاری خێر و پەیامی جوان بن. بۆ نموونە روودەدا و دەشێ لە فەیسبوکدا چەند دیمەنی کارەکتەرێکی سینەمایی لەگەڵ چەند گرتەیەکی فیلمەکانی بۆ بیبلۆگرافیا یان پێکەوەگرێدان بەکاردێت. یاخود بۆ دڵسۆز و پەرۆشانی حزبی چەند دیمەنی بەرنامەی تەلەفزیۆنی و چەند وێنەیەکی دەگمەنی شەهیدی رێگای رزگاری پێکەوە گرێ دەدرێن و خاوەن فەیسبوکێک، یان تیکتۆکچییەک، لەگەڵ مۆسیقایەکی خەمبار تێکەڵی دەکات و بەرهەمێکی تازەی لێ پێکدێت کە لەوانەیە کوالیتی بەرز و جوان بێت، زیاتر لە خودی بەرهەمە تەلەفزیۆنییەکە، یاخود تەنانەت دەشێ کوالیتییەکەی خراپ بێت، بەڵام هەر نەیسە چونکە بیرۆکە و مەبەستەکەی پۆزەتیفە کە خزمەتی یادی شەهیدێکە.
 

(2-2)

دیموکراتی نوێ لە سەکۆی نوێ و
رۆڵی دامەزراوە نهێنییەکان
لە نووسینی تردا باسی رەهەندە میدیاییەکانی سەرهەڵدانی دیاردەی سۆشیال میدیا و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانم کردووە، کە یەکێک لە کێشە خراپەکانی ئەوەیە تۆڕی پاڵپشتی دامەزراوەی نهێنی، ناوەکی و دەرەکی خۆماڵی و بیانی دێتەکایەوە، جا چ دامەزراوەی دەوڵەتی و چ دامەزراوەی سەرمایەگوزاری کە رکابەری جیاجیایان لەگەڵ یەکتری هەیە، ئەم سەپۆرتە نادیارانە بەشدارێکی فراوانن لە گەورەکردن و پارەدار و پایەدارکردنی تۆڕێکی فراوانی میدیای نوێ کە هەندێکجار بەداخەوە دەزگا موخابەراتییەکانی بێگانەشیان تێدەکەوێت، ئەمەش هەمیشە رێگر بووە و رێگرە لەوەی بتوانین وا لە میزاجی سۆشیال میدیا بڕوانین کە روپێوی ورد و دەقیقی رای گشتییە لەسەر پرسە گشتییەکان. لەم نووسینە نە مەبەستمانە وتراوی پێشوو دووبارە بکەینەوە و نە پەیوەندی بە باسی میدیای نوێ و حزبایەتییەوە هەیە. بۆیە درێژەی نادەینێ.
 

بێگومان ئەم دیاردەیە هێشتا بەچارەسەرنەکراوی ماوەتەوە، بەڵام رێگا لە بەکارهێنانی ئیجابی و باشیی میدیای نوێ ناگرێت، بەتایبەتی لە پرسی حزبایەتی و سیاسەتی ئاراستەکراوی حزب بەرامبەر بە کۆمەڵانی خەڵک و جەماوەری بە ئامانجگیراو، لە سنووری دیاریکراوی خۆیدا.
لەم بڕگەیەوە دەمەوێت بگەڕێمەوە سەر ئیدیعای راگوزەرم، کە گوتم گەشەسەندنی میدیای نوێ کارێکی کرد دابڕان دروست بێت لەنێوان وەزیفەی حزبیی میدیای کلاسیک و وەزیفەی حزبیی میدیای نوێ. ئەم دەستنیشانکردنە، دەستنیشانکردنێکی رووت و موجەرەدی ئەکادیمی و زانستی نییە، بەڵکو دەستنیشانکردنێکی حزبی و رێکخراوەییە، چونکە لەسەر زەمینی واقیع ئەم دووانە: میدیای کلاسیک(رۆژنامە، رادیۆ، تەلەفزیۆن) میدیای نوێ(پێگەی ئەلکترۆنی و سەکۆکانی سۆشیال میدیا)، ئێستا پێکەوە پەیوەستن و لە ئەرکە پرۆفیشناڵەکاندا کار لەیەکتری دەکەن. سەکۆکانی میدیای نوێ بۆ سەکۆکانی میدیای کلاسیک وەکو باخچەی پشتەوە وان و مینبەری میللی جۆراوجۆرن بۆ بڵاوکردنەوەی زیاتر و زیاتریان. بەجۆرێک بینەر ئەوەندەی کەڵک لەم باخچەی پشتەوە وەردەگرێت بۆ بینین و بیستن و خوێندنەوە، ئەوەندە ناچیتەوە سەر سەکۆ کلاسیکییەکانیان، ناچێتەوە سەر سندوقی عاجباتی تەلەفزیۆن و دەنگی جادویی رادیۆکە و رووپەری رۆژنامەی کاغەزی. ئەم باخچانەی پشتەوە تەنانەت وەزیفەی تریشیان هەیە و بۆتە دەرفەتی تێگەیشتن لە کاردانەوە و بەشداریی ئەکتیف و کۆمێنتی وەرگرەکان بەرامبەر بەرهەمەکانی ئەو میدیا کلاسیکییانە و میزاج و بیرۆکە و سەرنجی ناڕەزاییان لێوە وەردەگرن.
لەم ئاستەدا کە پەیوەستی وێستگەکانی گەشەکردنی لەسەر یەکی رەوتی میدیاکانە لە کلاسیکەوە بۆ نوێ و لە هەماهەنگی نێوانیان، باوەڕم وایە دابڕانەکە لە کایەی میدیای حزبایەتیدا روودەدا. بە مانای ئەوەی ئەرکی میدیای کلاسیکی حزبی دەگوازرێتەوە بۆ ئەرکی ناراستەوخۆی پەیامی فراوانی سیاسی، وەک ئێستا لە کەناڵە میدیاکانی کە ناوی حزبیان لەسەر نییە، دەیبینین و هەمووشمان دەزانین ئەو میدیایانە ئەرکی سێبەر و شادۆی حزبی و ئاراستەی سیاسی دیاریکراو دەگیڕن. بەڵام نە بە زەقی و روون و ئاشکرا. 
لە بەرامبەردا میدیای نوێ لەمەودوا ئەرکی حزبی راستەوخۆ و پەیامی رێکخراوەیی حزبی دەگێڕێت و بگرە دەبێتە بەشێک لە هەیکەل و جەستەی دامەزراوەکانی حزب. ئەمەش بەو مانایە دێت کە وەزیفەی رێکخراوەیی حزب لە کایەی میدیادا هەڤاڵ و کادری حەریفی رێکخراوەیی هەمەکارە پێدەگەیەنێ و ئەرکی ئەم کادرە ئەرکی موجەرەد حزبییە و ئیشەکەشی ئیشی راستەوخۆی حزبی دەبێت. سەکۆی میدیای نوێ لە ئەرکە حزبییەکەدا وەک و گۆشت و خوێن تێکەڵی هەیکەلی رێکخراوەی حزب دەبێت، وردە ئەرک و گەورە ئەرکی حزبی بە کەرەستەکانی میدیای نوێ جێبەجێ دەکات، ئەم دابڕانە لە ئەزموونی حزبیدا دابڕانێکی جەوهەری و چۆنایەتی ئەوتۆیە کە لە ئایندەی نزیکدا لە میدیای کلاسیکدا (رۆژنامە، رادیۆ، تەلەفزیۆن) ئۆرگانی رووبەڕوو و راستەوخۆی حزبی نامێنێت و ئەم ئۆرگانانە بەناوی خۆیان یان بەناوی تازەوە ئەرکی نیشتمانی و هێڵی گشتگیری سیاسی و کۆمەڵایەتی و فەرهەنگی و ...هتد دەگێڕن و زۆر کەمتر و کەمتر لە جاران ئەرکی حزبایەتی تەسک، یان ئەرکی میدیای حزبی رەنگ حزبی دەگێڕن، ئیتر میدیای کلاسیک ئەو ئیشە بۆ بەشی میدیای نوێ بەجێدێڵن.

هیچ گومان لەوەدا نییە میدیای نوێ و سەکۆکانی هەر ئەرکی میدیای حزبی و ئۆرگانی حزبی ناگێڕن و بە گوێرەی هەمەڕەنگی و فرەیی کۆمەڵگە و فراوانی رووبەرەکانی کۆمەڵگە و میللەت و نیشتمان ئەرکی تریش دەگێڕن و بەپێی ئەرکداری ئەرکداران دەبێت، هەروەها میدیای کلاسیکیش بەردەوام دەبێت لە بەکارهێنانی سەکۆکانی میدیای نوێ چ ئەوانەی تائێستا هەیە و چ ئەوی لەمەودوا پەیدا دەبێت، وەک باخچەی پشتەوەی ئەرکە راستەوخۆکانی سەکۆ ئەسڵییەکانیان (واتا رۆژنامە و رادیۆ و تەلەفزیۆن)، بێگومان گرانایی باسەکەی ئێمە و ئاماژەی دابڕانی نێوان هەر پەیوەستە بە وەزیفە تازە حزبییەکانی میدیای نوێ کە دەهێنێ و وردتر و فراوانتر قسەش لەسەر سروشتی کار و ئاراستەی کایەکەی بکرێت. 
ئیتر خۆ ئەمە گەشەی ژیان و گەشەی تەکنۆلۆژیای میدیایە کە وێستگە وێستگە وانەمان پێ دەڵین:
بەڕێزان! 
ببینن کەس نازانێ پێش سەرۆک ئۆباماش سەرۆکی رەش ئەسمەر هەبوو، کە ئەرکی سەرۆکایەتی ئەمریکای پێ سپێردرابوو، بەڵام شەوقی کامێرا دای لە روخساری ئۆباما و راستی فرەیی چانسی سیاسی لە ئەمریکا ئاشکرا کرد کە تومەز سەرۆک دەشێ رەش ئەسمەری ئەفریقا و پەروەردەی سیستمی وڵاتە پەککەوتووەکان بێت.
 لەم رەوتی گەشەی تەکنۆلۆژیای میدیا و ناونیشانەکانی دەگوترێت:
پاڵەوانی میدیای شەڕی کەنداوی یەکەم لە ساڵی1991 کەناڵی (CNN) بوو، هی شەڕی رووخانی تاڵیبان و دەرکردنی بن لادن لە تۆرابۆرا، لە ساڵی 2002، کەناڵی جەزیرە بوو. لەناکاو بۆڕبۆڕێنی دیموکراسی دەرکەوتنی ئۆباما لە ساڵی 2009 و سەکۆی فەیسبووک و ئینجا بەهاری عەرەبی بوو واتا فەیسبووک بووە پاڵەوانی مەیدان. لەکاتێکدا پاڵەوانی میدیایی لە وێستگەی هەڵبژاردنەوەی دووبارەی ترەمپ بە سەرۆک کۆماری ئەمریکا و وێستگەی دوا هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لە ساڵی 2025 بۆ بژاردە رۆح سووک و ژیکەڵانەکەی تیکتۆک، ساغ بۆوە.