شەڕ لەپێناوی نەهێشتنی شەڕدا
کتێبی (ی.ن.ک) و ڕەهەندەکانی جەنگی جیهانی دژ بە تیرۆر
 

کتێبی (یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و رەهەندەکانی جەنگی جیهانی دژ بە تیرۆر)؛ لە نووسینی فەرید ئەسەسەرد-ە و بۆردی هۆشیاری- مەکتەبی راگەیاندن و هۆشیاری (ی.ن.ک)، لە چوارچێوەی زنجیرەی هۆشیاریی حزبی، لە ساڵی 2024 بڵاویکردۆتەوە. 

هەرچەندە نووسەری کتێبەکە ئاماژە بەوە نادات بۆ نووسینی کتێبەکەی پشتی بە کام رێبازی هزری سیاسیی بەستووە، بەڵام خۆبەخۆ مێتۆدی روانین لە پرسی جەنگی جیهانی دژ بە تیرۆر، دەچێتە قاڵبی ریالیزمی سیاسییەوە، چونکە لە بنەڕەتدا، جەنگی جیهانی دژ بە تیرۆر بە رابەرایەتی ئەمریکا، بەرەنگاربوونەوەیەکی ریالیزمییانەی سیاسییە.
 

رێبازی ریالیزم لە سیاسەتدا
رێبازی ریالیزم لە سیاسەتدا، پرسی تیرۆر دەبەستێتەوە بە پاڵنەری سیاسیی و ئاسایشی نەتەوەیی و نیشاندانی هێزەوە. شێوازی ئیشکردنی تیرۆریستانیش، شێوازێکی هەڕەمەکی و شپرزە نییە، بەڵکو شێوازێکی رێکخراو و نەخشەڕێژکراوە، هەروەها خاوەن ستراتیژ و ئامانجی سیاسی تایبەتن. واتە تیرۆر؛ کردەوەیەکی سیاسیی و ئەمنییە. بە پێچەوانەوە؛ لیبراڵەکان تیرۆر وەک کاردانەوەیەک بەرامبەر بە تاکڕەویی و هەژاری و پەراوێزخستن وێنا دەکەن. پەرەسەندنی دیموکراسی و گەشەسەندنی بازرگانی و ئابووری وەک رێگەچارەیەک بۆ نەهێشتنی تیرۆر پێشنیاز دەکەن. تاقمەکانی تر، قەیرانی ناسنامە و بێدادی کۆمەڵایەتی و نایەکسانی و جیاوازی رەگەزیی و پێکدادانی کەلتورەکان و... هتد، بە سەرچاوەی تیرۆر دەناسێنن. 
جەنگی دژ بە تیرۆر
لە جەنگی دژ بە تیرۆردا، وەک رێگەچارەیەک بۆ تەنگژەی تیرۆر و بەرەنگاربوونەوەی تیرۆریستان، رێبازی ریالیزم جەخت لەوە دەکاتەوە، پاراستنی هاووڵاتیان و ئاسایشی نیشتمانی، لە پێش پرسەکانی وەک مافی مرۆڤەوەیە. تیرۆریستان توندوتیژن و هێرشی سەربازی و هەواڵگری دەکەن، بۆیە دەبێت جەنگی دژ بە تیرۆر، سەربازی و هەواڵگری بێت، هەروەها تیرۆریستان خاوەن پاڵپشتی و پێگەیەکی سیاسیی و ئابوورین، بۆیە لە جەنگ دژ بە تیرۆریستاندا، وڵاتانی پارێزەر و داڵدەدەری تیرۆریستان و سەرچاوە داراییەکانیان دەکرێنە ئامانج.
لە سۆنگەی رێبازی ریالیزمەوە، چارەکە سەدەیەکە هەڕەشەی تیرۆر، جیهانی هەراسان کردووە. بە جۆرێک کەم شوێنی جیهان هەیە، مەترسیی تیرۆری لەسەر نەبێت، یان بەر پەلامار و هێرشی تیرۆریستان نەکەوتبێت. پێشتر تیرۆر تەنیا پەلاماردانێکی ناوچەیی بوو، لە چوارچێوەی پرسە سیاسییە خۆجێیەکاندا مامەڵەی لەگەڵ دەکرا، بەڵام لە سەرەتای سەدەی21ەوە، تیرۆر رەهەندێکی جیهانیی وەرگرت و گروپە تیرۆریستییەکان بە زۆر شوێنی جیهاندا بڵاوبوونەوە. تەنانەت گەیشتنە ئەمریکا، هەرچەندە ئەوێ وەک دوورگەیەکی ئارام وێنا دەکرا، بەڵام لە گزنگی سەدەی 21 و بە دیارییکراوی لە 11 سێپتێمبەری 2001 دا، تیرۆریستان لە ئەمریکایان سرەواند. بەو شێوەیە، تیرۆر بە تەواوەتی وەک پرس و ئاریشەیەکی جیهانی وێنا کرا. هەربۆیە جەنگی دژ بە تیرۆر، بوو بە جەنگی جیهانیی دژ بە تیرۆر. 

جوندولئیسلام لە کوردستان
هەر لەو سەروبەندەدا، گروپی تیرۆریستی (جوندولئیسلام لە کوردستان)دا خۆیان دەنواند و لە چەند ناوچەیەکی هەورامان و هەڵەبجەدا، بنکە و بارەگایان هەبوو. دەرکەوت ئەندامانی ئەو گروپە، لە ئەفغانستان لەلایەن ئەلقاعیدەوە راهێنراون. بەشێکی چەکدارەکانی جوندولئیسلام کورد نین و لە وڵاتانی دیکەوە هاتوون. لەبەرئەوەی ئەو گروپە تیرۆریستییە، خاوەن ستراتیژێکی سیاسیی و ئامانج و مەبەستی سیاسیی بوون، لە چەند کردەوەیەکی تیرۆریستیدا، توانا و مەترسیی خۆیان بۆ سەر هەرێمی کوردستان نیشاندا، بەتایبەت کردەوە تیرۆریستییەکەی گوندی خێڵی حەمە لە شارەزوور لە 22ی ئەیلوولی2001 ، واتە تەنیا 12رۆژ دوای هێرشە تیرۆریستییەکەی11 ی سێپتێمبەر. بەو کردەوە تیرۆریستییە، کوردستان کەوتەسەر نەخشەی جیهانیی نفوزی تیرۆریستان و هەرێمی کوردستانیش بوو بە بەشێک لە گۆڕەپانی جەنگی جیهانیی دژ بە تیرۆر. هاوکات یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، هەرزوو کەوتەخۆ و هەڵوێستی خۆی لەمەڕ تیرۆری ناوچەیی و تیرۆری جیهانی راگەیاند. کتێبی (یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و رەهەندەکانی جەنگی جیهانی دژ بە تیرۆر)، پەرژاوەتە سەر ئەو پرسە و بە وردی تیشک دەخاتە سەر هەڵوێست و ئەدای یەکێتی لەمەڕ بەرنگاربوونەوەی تیرۆر و تیرۆریستان.
لە کتێبەکەدا؛ رەوتی نووسین، بە دوو هێڵ بەرەو پێشەوە دەڕوات و دواتر هەردوو هێڵەکە دەگەنە یەک. ئەوانیش بریتین لە هێڵی تیرۆری جیهانی و پێشینەکەی، لەگەڵ هێڵی تیرۆری کوردستان و بەرنگاربوونەوەی. پاشان ئاماژە بەوە دەدرێت، چۆن تیرۆری جیهانی گەیشتۆتە کوردستان. نووسەر مێژووییانە بابەتەکەی روونکردۆتەوە و رووداو لە دوای رووداو، تیشک دەخاتە سەر بابەتەکە. 
یەکێتی و بەرەنگاربوونەوەی تیرۆریستان
لایەنێکی سەرەکی کتێبەکە، بریتییە لە هەڵوێستی سیاسیانەی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بۆ بەرەنگاربوونەوەی تیرۆریستان. هەروەها باس لەوە دەکات، چۆن هەر لە سەرەتای روودانی کارەساتی 11ی سێپتێمبەرەوە، راگەیاندنی یەکێتیی چ لە رادیۆی (دەنگی گەلی کوردستان) و چ لە رۆژنامەی
(کوردستانی نوێ)ەوە، شرۆڤە و پەیامی روونی بڵاوکردووەتەوە. نووسەر تیشک دەخاتە سەر لێدوان و وتاری ژمارەیەک نووسەر و راگەیاندنکار و لێپرسراوی یەکێتی. ئاماژە بەوەش دەدات، چۆن راگەیاندنی یەکێتی، لێپرسراوانە مامەڵەی لەگەڵ پرسی تیرۆردا کردووە. هەروەها دەکرێت ئەوەش هەڵهێنجرێت؛ کە یەکێتی لەمەڕ پرسی تیرۆر دووربین و وردبین بووە. 
هەرچەندە یەکێتی بە دیدێکی ریالیزمی، یان واقعیانەوە بەرەنگاری تیرۆر بۆتەوە، جگە لە بژاردەی سەربازی، هەوڵی داوە سیاسییانە هەنگاو هەڵبێنێت و کۆدەنگییەکی سیاسی لە کوردستاندا لە دژی تیرۆریستان دروست بکات، چونکە ئامادەیی تیرۆریستان لە کوردستان ئامادەییەکی سیاسی بووە. جگە لە راگەیاندن و لێکدانەوە لە ئاستی سیاسییدا، یەکێتی هەرزوو دەستپێشخەری کردووە و حزب و لایەنە سیاسییەکانی لە مەترسی تیرۆریستان لە هەرێمی کوردستان ئاگادار کردۆتەوە. بەشێکی تری کتێبەکە تەرخان کراوە بۆ دانوستان و وتووێژی نێوان یەکێتی و حزبەکانی دیکەی هەرێمی کوردستان، یەکێتی و حزبە ئیسلامییەکانی هەرێمی کوردستان. ئەوەش بۆ ئەوە کراوە تاوەکو کۆدەنگییەکی نیشتمانی لە دژی تیرۆریستان پێکبێت.
وێڕای خستنەڕووی ژمارەیەک بەڵگە و سەرچاوەی ورد لەمەڕ هەڵوێست و دەستپێشخەرییەکانی یەکێتی بۆ بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر، لە کۆتاییدا و لەچوارچێوەی پاشکۆیەکدا 6 راگەیەندراو و وتار و بەیاننامە خراونەتە ڕوو. هەروەها لە ناوەڕۆکی کتێبەکەدا، نووسەر ئاماژە بەو ژمارانەی رۆژنامەی کوردستانی نوێ دەکات کە بابەت و شرۆڤە و لێدوانی لەمەڕ پرسی تیرۆر بڵاوکردووەتەوە.

چەند سەرنجێک
لە هەڵسەنگاندنی کتێبی (یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و رەهەندەکانی جەنگی جیهانی دژ بە تیرۆر)دا دەکرێت دوو رەخنە ئاڕاستەی نووسەر بکرێت. یەکەمیان: لە درێژەی ئاماژەدان بە رەوتی رووداوە مێژووییەکاندا، نووسەر باس لەوە ناکات ئاکام و ئەنجامی (جوندولئیسلام) چی لێ بەسەرهات، یان یەکێتی و حکومەتی هەرێم چۆن بەرەنگاری ئەو گروپە تیرۆریستییە بوونەوە. دووەمیان: نووسەر هیچ هەڵسەنگاندنێک بۆ رێگەچارەکان لە بەرەنگاربوونەوەی تیرۆری جیهانی و تیرۆری ناوچەیی ناخاتەڕوو، داخۆ بە رێگەچارەی سەربازی و هەواڵگری، ترسی تیرۆر دەڕەوێتەوە؟.