ساڵیادی دامەزراندنی كەناڵێكی چاپكراوی وەك كوردستانی نوێ، تەنها بۆنەیەكی راگوزەری ئاسایی نییە و ناكرێ وەك بۆنەیەكی ئاسایی سەیری بكرێت. ئەو رۆژنامەیە جگەلەوەی یەكەم رۆژنامەی رۆژانەی دوای راپەڕینە، دامەزراوەیەكی فەرهەنگی، كەلتوریی و رووناكبیریی نیشتمانییە و بناغەیەكی پتەوی سەرجەم كەناڵە میدیاییەكانی تری وەك بینراو، بیستراو و ئینتەرنێتیشە لە کوردستان، چونكە تۆمارێكی مێژوویی راستگۆی 34 ساڵی هەستیاری كوردستان و خوێندنگەیەكی پێشخستنی زمانی نووسراو و پێگەیاندنی رۆژنامەنووسان و نووسەران و ئامرازێكی تێركردنی حەز و خولیای خوێندنەوەشە بە زمانی دایكمان.
لە دوو رۆژی رابردوودا، دوو پانێل هاوكات لەگەڵ نزیكبوونەوەی یادی دامەزراندنی رۆژنامەكە بە ئامادەبوونی ژمارەیەكی بەرچاو لە نووسەران و رۆژنامەنووسان و ئەكادیمیان و خوێنەران بەڕێوەچوو. هەڵسەنگاندنێكی سەنگینانە و پێداچوونەوەیەكی بنیاتنەرانە و ژمارەیەك پێشنیازی گونجاو لەگەڵ سەردەمی ئەمڕۆی پێشكەوتووی تەكنەلۆژیای پەیوەندی و میدیادا، خرانەڕوو، كە بەشێك لەو پێشنیازانە وەك بەدیدەكرێت لە رۆژنامەكەدا جێبەجێكراون و بەشێكی لە داهاتوودا بەپێی كات و سەرچاوەی مرۆیی و دارایی، جێبەجێدەكرێت.

هەواڵ و میدیای چاپكراو 
یەكێك لەو مشتومڕانەی كە لەگەڵ سەرهەڵدانی پەخشی راستەوخۆی تەلەفزیۆن و دواتریش سەرهەڵدانی نەوەی دووەمی وێب لە نیوەی دووەمی ساڵانی نەوەدەكانی سەدەی رابردوو دروستبووە، بابەتی جەدوای بڵاوكردنەوەی هەواڵە لە رۆژنامەی چاپكراودا، بەوپێیەی میدیای بینراو، پێشوەختە بەچەند بوڵتەنێك یان پرۆگرامی هەواڵیی، بڵاویان دەكاتەوە و سەبقەكە بۆ خۆی دەبات و هیچ بۆ رۆژنامە ناهێڵێتەوە. ئەمە كاریگەریی لەسەر شێوازی مامەڵەی رۆژنامە لەگەڵ هەواڵدا دروستكرد و وای لێهات رۆژنامە لەلایەك قووڵتر بچێتە ناو هەواڵەكانەوە و لەلایەكی تریشەوە لەڕێگەی پەیامنێرانی و ژووری هەواڵەوە، دەقی هەواڵیی تایبەت بە خۆی دروست بكات و بابەت و دۆسیە دروست بكات و هەر خۆی ئیشی لەسەر بكات، نەك هەرئەوەندە، بەڵكو بە راپۆرت و شیكارییكردن بۆ پێشهات و رووداوەكان لەلایەن كەسانی پسپۆری وەك چاودێری سیاسی، ئابوری، وەرزشی و كۆمەڵایەتی و هیتر، توانی خۆی جیا بكاتەوە لە كەناڵەكانی تری راگەیاندنی بینراو و بیستراو. لەم كاروانەیدا، رۆژنامە لە وڵاتانی خاوەن پیشەسازیی چاپەمەنی و میدیای چاپكراو و خاوەن خوێنەرانی بەسەلیقە، خاوەن كۆمپانیا و سیستمی دابەشكردن و پۆستە، سەركەوتوو بوو و لە كێبڕكیی میدیاییدا توانی بە بەهێزیی بمێنێتەوە، بەمەش بەڕادەیەكی زۆر سەبقی رۆژنامەوانیی لەدەست خۆیدا هێشتەوە. هاتنی میدیای ئیتەرنێتیی، ئەرك و كاری میدیای چاپكراوی زۆر قورستر كرد. مشتومڕەكە گەیشتە ئەو رادەیەی قسە لەسەر مان و نەمان، یان جەدوای بوونی خودی رۆژنامە و گۆڤاری چاپكراو بكرێت. هەر لە ئەرزی واقعیشدا كۆمەڵێك رۆژنامە، لە ئەوروپا، ئەمریكا، ئاسیا و كیشوەرەكانی تریش داخران، بەشێكیشیان تیراژەكانیان كەمكردەوە، بەڵام زۆرینەی رۆژنامە چاپكراوەكان مانەوە، چونكە خوێنەرەكان هەر هەبوون، سیستم و كۆمپانیای دابەشكردنی رۆژنامە ئەركی خۆیان بەباشی راییدەكرد، پیشەسازیی رۆژنامەش لە زۆر رووەوە گەشەی باشتری بەخۆوە بینی، لەوەش گرنگتر، میدیای چاپكراو لەبری ئەوەی بە چاوی دوژمن و ركابەر سەیری میدیای ئینتەرنێتیی بكات، خۆی ئاوێزانی كرد و وەك ئامرازێك بۆ بەرەو پێشچوون و زیاتر بڵاوبوونەوە و تێپەڕاندنی سنوورەكان بەكاری هێنا. هەر بەوەش نەوەستا، بەڵكو میدیای چاپكراو میدیای ئینتەرنێتیی بەكارهێنا وەك سەرچاوەیەكی تری داهات و دەستکەوتی دارایی، بۆ نموونە رۆژنامەكانی گاردیان، نیویۆرك تایمز و دەیانی تر، هاوبەشیكردنی ئینتەرنێتییان دروستكرد و كاتێك كە لە سەکۆ ئینتەرنێتییەکەیدا بڵاودەكرایەوە، ئەو هەواڵە گشتیانەی  لێدەرچێت كە لەهەموو شوێنێكیتر بڵاودەكرێنەوە و سەبقیان نامێنێ، ئەگینا بۆ هەواڵ و راپۆرت و شیكارە تایبەتەكانی خۆیان، بێ بەشدارییكردنی ئینتەرنێتی و هەبوونی هەژمارێك لە ماڵپەڕی رۆژنامەكەدا، خوێنەران دەستیان پێیان نەدەگەیشت. بۆ رۆژنامەیەكی وەك كوردستانی نوێ، یان هەر رۆژنامەیەكی دیكەی كوردستانیی، ئەركەكە و ئاڵنگارییەكان چەند هێندەی ئەوانی وڵاتانی پێشكەوتوو قورستر بوو، لەبەر كۆمەڵێك هۆكار كە رەنگە لێرەدا نەتوانرێت هەمووی باسبكرێت. لەگەڵ ئەوەشدا، كوردستانی نوێ دەستەوەستان نەبوو، بەڵكو هەرزوو، لە ساڵیادی دامەزراندنی رۆژنامەكەدا لە ساڵی 1999، چووە سەر ئینتەرنێت و هەنگاوی گەورەی نا بۆ ئاوێتەبوون بە دنیای ئینتەرنێت. ئێستاش، وەك بەدیدەكرێت، بەشە دیجیتاڵییەكەی كوردستانی نوێ، كە جگە لەماڵپەڕەكەی، چەند لاپەڕەیەكی لەنێو سۆشیال میدیادا هەیە، هاوتەریبی میدیای ئینتەرنێتیی جیهان، ئەركە میدیاییەكان و رۆژنامەنووسییەكانی جێبەجێدەكات. ئەو دیجیتاڵ میدیایەی كوردستانی نوێ، بابەتە هەنووكەییەكان و ڤیدیۆ وەك هەر كەناڵێكی میدیای ئینتەرنێتی یان بینراو بڵاودەكاتەوە و بەشێكی بەرچاوە لە لێشاوی ئەو زانیارییانەی كە دەدرێت بە خوێنەران، بەڵام زانیارییەكانی سەنگین و متمانە پێكراو و ئامانجداری نیشتمانین، كە ئەمەش لە هەموو میدیاییەكی دیجیتاڵیدا بەدیناكرێت، ئەوەش بە حوكمی سەنگ و پێگە و بەرپرسیارێتی رۆژنامەكە و ستافەكەی و هاوكارانیشی بەرامبەر بە نیشتمان و گەلەكەی. كوردستانی نوێ، هەمیشە ئامرازێك بووە بۆ بەهێزكردن و پتەوكردنی نەتەوە و نیشتمان لەڕێگەی كاغەز و ئێستا دیجیتاڵەكەشی هاتۆتەسەر، واتا كوردستانی نوێ ئەگەر جاران تەنها بە ڤێرژنی چاپكراو ئەو خزمەتەی گەیاندبێ، ئێستا بە ڤێرژنی دیجیتاڵیش هەمان ئەو ئەرك و رۆڵە دەبینێت بە زیادەوە، كەواتە میدیای دیجیتاڵی هەڕەشەی نەمانی لە كوردستانی نوێ نەكرد، بەڵكو وەك دامەزراوەیەكی میدیایی سەنگین و قووڵ لەناو كۆمەڵگەكەدا، ئەوەندەی تر بەهێزتر بوو بۆ بەدیهێنانی ئامانجەكانی كە لە چوارچێوەی نیشتمانیدا داڕێژراون.

ئازادیی رادەربڕین
یەكێك لەو رۆڵە جوانانەی كوردستانی نوێی پێناسراوە و هەرزوو سەرۆك مام جەلال لە كۆبوونەوەكانیدا لەگەڵ ئێمەی میدیاكار و نووسەران و رۆژنامەنووسانی كەناڵەكانی راگەیاندنی یەكێتیی پێداگریی لەسەر دەكرد و رێنمایی دەكردین، بابەتی كرانەوە بوو بەڕووی قەڵەم و بیروڕا ئازاد و جیاوازەكان. هەرزوو كوردستانی نوێ لاپەڕەی ئازادی كردەوە و بەندەش لە چەند قۆناغێكدا ئەو لاپەڕەیەم بەڕێوەبردووە. نەك هەر قەڵەمی جیاواز، بەڵكو نووسەرانی یەكێتیش، لەو لاپەڕەیەدا گەلێجار گلەیی و سەرنجەكانی خۆیان دەخستەڕوو بەمەبەستی چاككردن و راستكردنەوەی هەڵە و كەموكوڕییەكانی ناو كۆمەڵگە و حزب و كایەی حوكمڕانیش لە كوردستاندا. پێموایە ئەو لاپەڕەیە بناغەی دروستبوونی میدیای ئەهلیش بوو كە ئەوان دواتر دەرفەت و هەلی زیاتریان رەخساند بۆ خستنەڕووی بیروڕای ئازاد و قسەكردن لەسەر ئەو بابەتانەی كە جێ بایەخی گشتیی كۆمەڵن. نەك هەر لەو سەردەمەدا، بەڵكو پێشكەوتنی تەكنەلۆژیای نوێی میدیا بەتایبەتیش گەشەكردنی نەوەی دووەمی وێب (web. 2.0) زیاتر میدیای چاپكراوی ناچاركرد هەر لە سەرەتای دەیەی دووەمی هەزارەی سێیەمدا، لاپەڕەكانی واڵا بكات بۆ بیروڕای ئازاد، لەبەر هیچ نەبێت لەبەرئەوەی كە ئەو تەكنەلۆژیایە، واتا گەشەكردنی پلاتفۆرمەكانی سۆشیاڵ میدیا، وایكرد هەر بەكارهێنەرێكی نەوەی دووەمی وێب، ببێتە خاوەن كەناڵێك یان چەند كەناڵێكی تایبەت بە خۆی و ئەوەی بیەوێ بیڵێ و دەریبڕێت، ئەگەر لە رۆژنامەدا بۆی بڵاونەكرێتەوە، ئەوا لە هەژمار و لاپەڕەكانی خۆی لەو پلاتفۆرمانەدا بڵاویان بكاتەوە. لەڕووی ئازادیی رادەربڕینەوە، جگە لە سیاسەتی میدیایی یەكێتی كە بڕوای تەواوی بە ئازادیی رادەربڕین هەیە و پێداگرە لەسەر ئەو خاڵە، كوردستانی نوێ بەهۆی سۆشیاڵ میدیاشەوە خۆی لەگەڵ سەردەمی نوێدا گونجاند و ئێستا رۆژنامەكە، لە كۆی 16 لاپەڕەدا، تەنها دوو لاپەڕە یان كەمتر بە پانتایی حزب دەزانێت و لاپەڕەكانی تری هەمووی كراوەیە بۆ نووسەران، بۆ دەربڕینی بیروڕا و شیكارییەكانیان، بەمەرجێك لەگەڵ چوارچێوە نیشتمانییە گشتییەكانی كوردستاندا بگونجێن و بەو ئاڕاستەیە بن. بوونی ئەوجۆرە ئازادییەی نێو دامەزراوەیەكی میدیایی چاپكراو بەحوكمی خەسڵەتەكانی، زۆر گرنگ و كاریگەرە بۆ هێنانەكایەی دیموكراسیی راستەقینە و پتەوكردنی پایەكانی ئازادیی رادەربڕین و لێپرسینەوە لە بەرپرسانی كەمتەرخەم و هوشیاركردنەوەیەكی مانادار و قووڵی هاووڵاتیان.
لەم سۆنگەیەشەوە، ژمارەیەكی زۆر لە ئەكادیمیان و شارەزایان، نووسەران، رۆژنامەنووسان و ئەدیبان، بە ژنان و پیاوانەوە بێ جیاوازی، ئێستا كوردستانی نوێیان كردۆتەوە سەكۆیەكی سەنگینی دامەزراوەیی بۆ خۆیان و بیروڕا و قەڵەمەكانیان و لەهەموو بەش و لاپەڕەكانی رۆژنامەدا رەنگیانداتەوە. 
كێشەی دنیای ئینتەرنێتی و میدیای چاپكراو
تێكهەڵكێشكردنی میدیای چاپكراو و میدیای ئینتەرنێتی، هەنگاوێكی گرنگە بۆ كەمكردنەوەی كاریگەرییە نەرێنییەكانی زۆر قسەكردن لە پلاتفۆرمەكانی سۆشیاڵ میدیا. راستە زۆر كەس خاوەن قەڵەم و روئیا و دیدی خۆیانن و لە سۆشیاڵ میدیادا تێز و بیروڕاكانیان بڵاودەكەنەوە، كە ئەمە حیساب بۆ كراوە و خوێنەری خۆی هەیە، بەڵام بە حوكمی ئەوەی سروشتی ئەو پلاتفۆرمانە ئەوەیە رێگە بەهەموو كەسێك بدات بە ئامرازێكی نوێی میدیا و هێڵێكی ئینتەرنێتەوە قسە بكات، ئێستا وایلێهاتووە هەمووان قسە دەكەن و لەسەر هەموو بابەتێكیش بیروڕا هەڵدەڕێژن، ئەمەش وایكردووە گوێگر و وەرگر كەمبێتەوە و كەس گوێ لەكەس نەگرێت. ئەگەر سەیری هەندێ لە رووداوەكان بكەین كە دەچنە خانەی بابەتی گشتی و پەیوەندییان بە زۆرینەی كۆمەڵگەوە هەیە، دەبینین زۆربەمان قسە دەكەین لەڕێگەی پۆستەكانەوە كە لە هەژمار و لاپەڕە تایبەتەكانی خۆمان بڵاویدەكەینەوە. زۆرجار فریا ناكەوین كۆمێنت و سەرنج لەسەر پۆستی هاوشێوەی كەسانی تر بدەین. ئەمە لەسەردەمێكدا، واتا ساڵانێك پێش ئێستا، زیانی نەك بە بابەتەكانی دروستكردنی كەشی گشتی و رای گشتی گەیاندووە وەكچۆن یۆرگن هابەرماس و یۆكای بێنكلەر و چەندین زانای تر قسەیان لەسەر كردووە، بەڵكو بۆ كەناڵە میدیاییە باوەكانیش زیانی هەبووە، چونكە لەسەر بنەمای بڵاوكردنەوەی پۆستی زۆر لە فەیسبووك و پلاتفۆرمەكانی تر گەلێجار میوانەكانیان بانگكردووە و دواییش دەركەوتووە بەهەڵەدا چوون و وەك پێویست شارەزاییان نەبووە، لەكاتێكدا بیرمان نەچێت رۆژنامەی چاپكراو ئەو گۆڕەپانەیە كە نووسەران و خاوەن قەڵەمەکان خۆیانی تێدا دەبیننەوە و دوای چەند فلتەرێك (دەرگاوان) ئینجا بابەتەكانیان بڵاودەكرێتەوە، لەسەر ئەو بنەمایەش كەناڵەكانی راگەیاندن بەشێكی بەرچاو لە شارەزایان و پسپۆڕان دەناسن و بۆ پرۆگرام و بڕگە میدیاییەكانی خۆیان بانگهێشتیان دەكەن. نەك هەر بۆ نووسەران، بەڵكو ئەو بابەت و هەواڵ و راپۆرتە تایبەتانەش كە رۆژنامەی چاپكراو بڵاویان دەكاتەوە، خۆراكێكی گرنگی كەناڵە باوەكانی وەك تەلەڤزیۆن و رادیۆ و تەنانەت ماڵپەڕە هەواڵییەكانیشن تا بە رێگە و شێوازی تر زیاتر كاری لەسەر بكەن.
ماندووبوونی دەركردنی رۆژنامەیەكی چاپكراو، چەند هێندەی كەناڵەكانی ترە، چونكە پێش هەموو شتێك مامەڵە لەگەڵ زمانی دایكدا دەكات، ئەمەش ئەرك و بابەتێكی ژیارییە بۆ هەر كۆمەڵگەیەك بۆ پێشخستنی زمان و فەرهەنگەكەی. 
قسەكردن لەسەر رۆڵی رۆژنامە و میدیای چاپكراو بە گشتی، بابەتێكی قووڵە و زیاتر هەڵدەگرێت وەك لەم وتارەدا خراونەتەڕوو، بەڵام گرنگە ئەوە بزانین، رۆژنامەی كوردستانی نوێ، وەك دامەزراوەیەكی میدیایی فەرهەنگیی نیشتمانی لەئاستی كوردستاندا، خۆی لەگەڵ گۆڕانكارییەكانی سەردەم و گەشەی خێرای تەكنەلۆژیا گونجاندووە، بۆیە كاروانەكەی بەهیممەتی ستافەكەی و هاوكارانی، بەرەو پێشتر و باشتر دەڕوات سەرەڕای ئەو بەربەست و زەحمەتیانەی لە رۆژگاری ئەمڕۆدا بەرۆكی خودی ئەو رۆژنامەیە و میدیای چاپكراوی گرتووە.
*دكتۆرا لە میدیای نوێ و كەلتور
سەرنووسەری كوردستانی نوێ